काठमाडौं ।
आज मिथिलाञ्चलमा जानकी नवमी पर्व मनाइरहिएको छ । मिथिलामा मात्र नभई सम्पूर्ण नेपालीका लागि विशेष दिन हो, जानकी नवमी । रामायणकालीन त्रेतायुगमा, जब राजा जनकले ‘हलश्वरी यज्ञ’ गरिरहनुभएको थियो, मिथिलामा अनिकालबाट मुक्ति पाउन जमिन जोत्ने क्रममा एउटा गाग्रोभित्र माता जानकीको प्रादुर्भाव भएको थियो । माता जानकीलाई केवल एक कन्या वा सीताको रूपमा मात्र नहेरी, उहाँलाई ‘अह्लादिनी शक्ति’ को रूपमा पूजा गरिन्छ । उहाँको प्रादुर्भाव हुनु नै विश्वमा आदर्श, त्याग र तपस्याको नयाँ परिचय दिनु हो । उहाँ भगवान रामको सच्चिदानन्द स्वरुपसँग गाँसिएको जोडी हुनुहुन्छ ।
जनकपुरधाम, उहाँहरूको वैवाहिक महोत्सवको साक्षी, आज माता जानकीको प्रादुर्भाव दिवस मनाइरहेको छ । यस दिनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष दूधमती नदीमा स्नान गर्नु हो । शास्त्रअनुसार माता जानकी र दूधमती मैयाँ दुवै एकै समयमा प्रकट भएका हुन् । जनकपुरधामका ऋषिले जब जमिन जोत्ने बाटो (बाटी) बनाउनुभएको थियो, त्यसका दुई भाग भएका थिए – एकबाट माता जानकी र अर्कोबाट दूधमती नदीको प्रादुर्भाव भयो । त्यसैले, दूधमती नदीलाई माता जानकीको ’मातृतुल्य’ भावना भएको मानिन्छ । आज जनकपुरधाममा समस्त श्रद्धालु भक्तजनहरू माता जानकी र दूधमती मैयाँको प्रादुर्भावको उत्सव उत्साहका साथ मनाइरहेका छन् । यो दिनले हामी सबैलाई माता जानकीको आदर्श पछ्याउन र आध्यात्मिक मार्गमा लाग्न प्रेरित गर्छ ।
