काठमाडौं,२२ पुस । अयोध्याको नव श्री राम मन्दिरको पहिलो तल्लाको काम लगभग पूरा भएको छ । श्री रामजन्मभूमि तीर्थ क्षेत्रले निर्माणाधीन मन्दिरको प्रवेशद्वारमा स्थापित गज, सिंह र गरुडका मूर्तिहरूको तस्बिर साझा गरेको छ । यी सीढीको दुवै छेउमा स्थापित छन्। यी मूर्तिहरू राजस्थानको वांसी पहारपुरबाट हल्का गुलाबी रंगको बलौटे ढुङ्गाबाट बनेका हुन्। राजस्थानको बाँसी पहारपुर क्षेत्रमा भेटिएको गुलाबी ढुङ्गाको श्रीराम जन्मभूमि मन्दिरमा व्यापक प्रयोग गरिएको छ ।
यदि तपाईं श्री राम मन्दिरका यी सिँढीहरू चढ्नुहुन्छ भने, तपाईंले भारतीय परम्परा अनुसार यी मूर्तिहरूको ट्रंकमा फूलको माला देख्नुहुनेछ, जसले भारतीय वास्तुकला झल्काउँछ । भारतीय परम्परामा सिँढीको छेउमा शार्दुल भनिने सिंहलाई स्थापित गरिएको छ । यसलाई बढ्दो सकारात्मक सम्भावनाको रूप मानिन्छ। सिँढीको तेस्रो तहमा हनुमान जी दक्षिण दिशामा हात जोडेर नमस्कारको मुद्रामा उभिएका छन् र उहाँको अगाडि गरुड जीको मूर्ति उत्तर दिशामा हात जोडेर स्थापना गरिएको छ।
नृत्य हल
मन्दिरको गर्भगृहको पहिलो तीन मण्डप बनाइएको छ । जब तपाईं सिँढीबाट गर्भगृह तर्फ जानुहुन्छ, पहिलो स्थान नृत्य मंडप हो । नाच मण्डपको चन्दन आठ वटा स्तम्भमा छ। यी आठ स्तम्भहरूमा विभिन्न मुद्रामा नाचिरहेका भगवान शिवको सुन्दर चित्रहरू कोरिएका छन्। यसमा भगवान शिवको परम पुण्यस्वरूप सदाशिव, शिव र पार्वती र नन्दीमा सवार शिवको मूर्ति बनाइएको छ । शिव आफ्नो सम्पूर्ण परिवार सहित स्तम्भमा विराजमान छन्। शिवका यी विभिन्न रूपहरू ढुङ्गाहरूमा पनि जटिल रूपमा कोरिएका छन् र यी मूर्तिहरूले धेरै जीवन्त वातावरण सिर्जना गर्दछ।
भगवान विष्णुको दशावतारको दर्शन हुनेछ
जब भक्तहरू नृत्यमण्डपबाट गर्भगृहतिर जान्छन्, उनीहरूले रंगमण्डप नामको अर्को मण्डप फेला पार्छन्। नृत्यमण्डप र रंगमण्डप बीचको चार स्तम्भमा भगवान गणपतिको विशिष्ट र विभिन्न आसनहरू कोरिएका छन्। गणपतिलाई शुभ र शुभका देवता मानिन्छ। यी सबै स्तम्भहरू ढुङ्गाले बनेका छन् र यसमा कुनै फलामको प्रयोग गरिएको छैन।
रंगमण्डपबाट अगाडी जाँदा गुढी मण्डप वा सभा मण्डप पाउनुहुनेछ। रंगमण्डप र गुढी मण्डप बीचको चार स्तम्भमा गणपतिको मूर्ति पनि कोरिएको छ । गुढी मण्डपमा भित्ता र स्तम्भहरूमा बाल्यकालदेखि युवावस्थासम्मका भगवान श्रीरामका विभिन्न स्वरूपका मूर्तिहरू बनाइएको छ ।
यसबाहेक यी स्तम्भ र पर्खालहरूमा विष्णुको दशावतारको मूर्ति पनि बनाइएको छ। श्री रामजन्मभूमि तीर्थक्षेत्रबाट प्राप्त जानकारी अनुसार मन्दिरका विभिन्न मण्डपका स्तम्भ र भित्तामा धेरै देवी देवताका मूर्तिहरू कोरिएका छन् । गुढी मण्डपको देब्रेपट्टिको प्रार्थना मण्डप र दाहिनेतर्फ कीर्तनमण्डप लगभग तयार भइसकेको छ । गुढी मण्डपको ठीक अगाडि गर्भगृह निर्माण गरिएको छ ।
जय विजय द्वारपालको भूमिकामा हुनेछन्
गर्भगृहको मुख्य प्रवेशद्वारमा द्वारपालको रुपमा जय विजयको मूर्ति स्थापना गरिएको छ । सनातन परम्परामा जय विजयलाई स्वर्गको द्वारपाल मानिन्छ। अहिलेसम्म गुलाबी ढुङ्गामा यी मूर्तिहरू देख्दै हुनुहुन्थ्यो तर जहाँबाट गर्भगृह सुरु हुन्छ, त्यहाँ सेतो संगमरमरको काम देखिन थाल्छ। सबै स्तम्भ र पर्खालहरू सेतो छन्। यी सेतो संगमरमरका चट्टानहरूमा पनि मूर्तिहरू कोरिएका छन्। गर्भगृहको दुवैपट्टि चन्द्रधारी गंगा यमुनाको अति सुन्दर मूर्तिहरू बनाइएको छ। एकातिर हातमा कलश लिएर मकरवाहिनीको रूपमा गंगाजीको स्थापना हुन्छ भने अर्कोतिर कूर्मवाहिनीको रूपमा यमुना जीको स्थापना हुन्छ ।
गर्भगृहको देब्रेपट्टिको ठूलो मण्डपमा पिण्डलमा भगवान गणेशको मुर्ति र त्यसमा ऋद्धि सिद्धिको प्रतीक तथा शुभफल बनाइएको छ । यहाँ आएर गर्भगृह अगाडि नै भक्तजनले भारतीय परम्परा र लोकमा प्रचलित देवीदेवताका दर्शन लिन्छन् । एउटा कोठामा प्रणाम मुद्रामा हनुमानजीको मूर्तिभन्दा माथि अंगद, सुग्रीव र जामवन्तको मूर्ति बनाइएको छ। गर्भगृहमा पुगेपछि भक्तहरू रामकथामा पूर्ण रूपमा डुबेका छन्।
गर्भगृहको मुख्य प्रवेशद्वारमा भगवान विष्णुको तस्विर रहनेछ ।
गर्भगृहको मुख्य प्रवेशद्वारको ठीक माथि शेषनागमा रहेको सम्पूर्ण सृष्टिको पालनकर्ता भगवान विष्णुको तस्विर ढुंगामा कोरिएको छ । भगवान राम र कृष्णलाई भगवान विष्णुको अवतार मानिन्छ । यसै कारणले गर्भगृहको मुख्य प्रवेशद्वारमा शेषशायी भगवान विष्णुको चित्र कोरिएको छ । शेषनागको मुर्तिको ओछ्यानमा सुतिरहेका भगवान विष्णुको शिरमा मुकुट छ । ऐश्वर्य र समृद्धिकी देवी लक्ष्मीजी उहाँको पाउको छेउमा विराजमान हुनुहुन्छ।
