काठमाडौं, १६ फागुन । ज्ञानको मूल्य मानव जीवनमा धेरै उच्च मानिन्छ। ज्ञानविना मानव जीवन अर्थहीन हुन्छ । आचार्य चाणक्यले चाणक्य नीति मार्फत सबैलाई केहि समान कुराहरू बताउनुभएको छ । आचार्य चाणक्यलाई विश्वका उत्कृष्ट विद्वानहरूमा गनिन्छ । उहाँद्वारा रचित चाणक्य नीति आज पनि पढिन्छ र सुनिन्छ । अहिले धेरै युवाहरु आचार्य चाणक्यको नीतिलाई अवलम्बन गर्दै जीवनमा सफलताको बाटोमा अगाडि बढिरहेका छन् ।
आचार्य चाणक्यले जीवनका धेरै महत्त्वपूर्ण मूल्यहरूलाई सरल शब्दहरूमा आफ्नो नीतिहरूद्वारा व्याख्या गरेका थिए । यसका साथमा यो पनि भनिएको छ कि जसका कारण मानिस जीवनमा असफल हुन्छ । यी मध्ये एउटा कुराको ’अत्यधिक’ हो। यस विषयमा आचार्य चाणक्यले के भनेका छन् जानौं।
आचार्य चाणक्यको यी कुराहरू पालना गर्नुपर्छ
अति रूप वै सीता चतिगर्वेन रावणः।
जताततै अत्यधिक दान निषेध गरिएको छ।
माता सीताको परम सौन्दर्य र रावणको अत्याधिक घमण्डका कारण सीताको अपहरण गरी रावणलाई मारिएको थियो। अर्कोतर्फ, धेरै परोपकारी भए पनि, राजा बाली परीक्षामा फसिए। त्यसैले कुनै पनि कुराको अत्याधिकता हानिकारक हुन्छ।
यस श्लोकको माध्यमबाट आचार्य चाणक्यले माता सीता यति तेजस्वी र सुन्दर थिइन् कि उनको रूपको वर्णन सुनेर मात्रै रावणले आफ्नो मोह रोक्न सकेनन् भनी बताइरहेका छन् । जसका कारण रामायणको भीषण युद्ध भयो । यससँगै श्रीराममाथि विजय हासिल गर्ने उनको गर्वले उनको मृत्यु भयो। त्यसैले कुनै पनि कुराको अत्याधिकता धेरै हानिकारक छ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै व्यक्ति अत्यधिक रिसाउँछ वा धेरै क्रोधित हुन्छ भने, उसको शत्रु मात्र होइन, यसले उसको स्वास्थ्यलाई पनि असर गर्छ । अर्कोतर्फ पढाइ र खेलकुदमा मात्रै ध्यान दिने विद्यार्थीले गरिब संसारको खबर राख्दैनन् । भविष्यमा उनीहरूका लागि सबै प्रकारका समस्याहरू उत्पन्न हुन्छन्। त्यसैले कुनै पनि कामलाई सीमित दायराभित्र राखेर गर्नुपर्छ ।
